Je ontvangt een e-mail van je geldverstrekker met het verzoek je inloggegevens te bevestigen, of je krijgt een telefoontje van iemand die zegt van de klantenservice te zijn. Voelt het raar? Goed instinct, want online fraude en oplichting nemen razendsnel toe. Afgelopen jaar werden maar liefst 2,4 miljoen Nederlanders het slachtoffer van een vorm van online criminaliteit, en veel van die gevallen raken je portemonnee direct.
De bedreigingen zijn groter dan je denkt
De cijfers spreken voor zich. Ruim 9% van alle volwassenen werd vorig jaar slachtoffer van online oplichting en fraude, en dat aantal stijgt nog steeds. Het gaat niet alleen om enkele euro’s hier en daar – online fraude kost Nederland jaarlijks maar liefst € 1,75 miljard. Dat is niet zomaar een abstract getal: het betekent dat criminelen letterlijk miljarden euros uit het land wegslepen.
Wat maakt deze plaag zo groot? Veel Nederlanders weten simpelweg niet hoe ze zich moeten beschermen. Of erger nog: ze herkennen de trucs van oplichters niet eens. Een nep-e-mail van je geldverstrekker ziet er tegenwoordig echt uit. Een telefoontje van iemand die beweert bankmedewerker te zijn, klinkt overtuigend. Toch zijn dit de standaardtactieken die criminelen elke dag gebruiken.
De meest voorkomende vorm is aankoopfraude – je koopt iets online, maar het artikel komt niet aan of het is compleet anders dan beloofd. Maar ook phishing, waarbij je per e-mail of sms om je wachtwoord wordt gevraagd, en identiteitsfraude, waarbij criminelen je naam gebruiken om schulden op te bouwen, zijn grote boosdoeners.
Hoe werkt online fraude eigenlijk?
De basistruc is altijd hetzelfde: een crimineel wil jouw geld of jouw gegevens. Ze doen dit door zich voor te doen als vertrouwde partij – je bank, een webwinkel, of zelfs iemand uit je familie via WhatsApp. Ze creëren urgentie (je account wordt vanavond geblokkeerd!) of wekken vertrouwen (ik ben van de beveiliging, we controleren even je account).
Eenmaal in je systeem – via een nep-link in een e-mail of door je wachtwoord – kunnen ze:
- Direct geld van je rekening overmaken
- Aankopen doen op jouw naam
- Creditcards activeren die ze in jouw naam aanvragen
- Je identiteit gebruiken voor andere frauduleuze praktijken
Het gevaarlijke is dat dit snel gaat. Bij aankoopfraude verlies je geld doordat je product niet aankomt. Bij phishing kan geld al binnen uren weg zijn voordat je het in de gaten hebt.
Bescherm jezelf met deze concrete stappen
Hier is het goede nieuws: je kunt jezelf aanzienlijk beter beschermen met enkele simpele gewoontes. Dit zijn geen ingewikkelde technieken; je hebt alleen wat bewustzijn en voorzichtigheid nodig.
Vertrouw je gevoel
Als een bericht raar aanvoelt, is het waarschijnlijk raar. Je geldverstrekker vraagt nooit om je volledige wachtwoord per e-mail. Ze vragen ook niet om je pincode of je twee-factorauthenticatiecode (het eenmalige wachtwoord dat je via je telefoon ontvangt). Deze informatie moet je nooit delen, zelfs niet als iemand zegt dat ze van je bank zijn. Als je twijfelt, bel je geldverstrekker rechtstreeks op het nummer dat op de achterkant van je bankpas staat.
Zet twee-factorauthenticatie in
Dit is dé voornaamste verdediging tegen inbreuk. Twee-factorauthenticatie (of 2FA) betekent dat je niet alleen je wachtwoord nodig hebt om in te loggen, maar ook nog iets anders – meestal een code die naar je telefoon wordt gestuurd. Zelfs als een crimineel je wachtwoord te pakken krijgt, kan hij niet inloggen zonder dat tweede bewijs. Activeer dit op je bankrekening, je e-mail en al je andere belangrijke accounts. Het kost vijf minuten en beschermt je enorm.
Wees voorzichtig met links in e-mails en sms’jes
Dit is echt essentieel: klik nooit direct op een link in een e-mail of sms, zelfs niet als deze lijkt te komen van je geldverstrekker. In plaats daarvan:
- Ga rechtstreeks naar de website van je geldverstrekker door het adres zelf in te typen
- Bel met het klantenservice-nummer (niet het nummer dat in de e-mail staat)
- Controleer het e-mailadres van de afzender – oplichters gebruiken adressen die erg op echte adressen lijken, maar niet helemaal
Controleer je rekeningen regelmatig
Check minstens wekelijks je banktransacties. Zie je iets wat jij niet gedaan hebt? Meld het onmiddellijk. Hoe sneller je reageert, hoe groter de kans dat je geld wordt teruggestort.
Gebruik sterke wachtwoorden
Een sterk wachtwoord is lang (minstens 12 tekens) en bevat hoofd- en kleine letters, getallen en symbolen. En heel belangrijk: gebruik niet hetzelfde wachtwoord voor meerdere sites. Ja, dat is lastig te onthouden – daarom bestaan wachtwoordmanagers. Die programma’s bewaren al je wachtwoorden beveiligd.
Als je al slachtoffer bent geworden
Raak niet in paniek, maar handel wel snel. Neem deze stappen:
- Zet onmiddellijk je accounts op slot door je bank te bellen
- Verander al je wachtwoorden (op een ander, veilig apparaat)
- Dien aangifte in bij de politie (dit kan tegenwoordig online via politie.nl)
Bescherming tegen online fraude is niet iets wat je eenmaal regelt en daarna vergeet. Het is een voortdurend bewustzijn van wat je deelt en aan wie. Met wat voorzichtigheid en deze concrete maatregelen reduceer je je risico drastisch.
Heb je vragen over hoe je jezelf beter kunt beschermen, of ben je al slachtoffer geworden? Neem contact met ons op – we helpen je graag verder.
