Veel mensen gaan ervan uit dat na hun overlijden alles vanzelf goed geregeld is. De partner erft alles, kinderen kunnen worden verzorgd. Maar zonder testament is dat lang niet altijd wat er daadwerkelijk gebeurt. Het wettelijk erfrecht regelt alles, en die wet houdt geen rekening met jouw specifieke situatie.
De wet kiest jouw erfgenamen
Het wettelijk erfrecht werkt met vier groepen erfgenamen, in een vaste volgorde. Groep één: je echtgenoot of geregistreerde partner en je eigen kinderen. Groep twee: je ouders, broers en zussen. Daarna komen grootouders en hun nakomelingen, en als laatste overgrootouders. Pas als er in een groep helemaal niemand is, schuift de erfenis door naar de volgende. Zijn er nergens erfgenamen? Dan gaat alles naar de Staat.
Getrouwd en kinderen? Dan krijgt je partner alle bezittingen: het huis, de inboedel, het spaargeld. De kinderen krijgen een geldvordering ter hoogte van hun erfdeel op de nalatenschap. Deze vordering kunnen zij in principe pas innen als de partner (de langstlevende ouder) overlijdt, tenzij de partner eerder failliet gaat of schuldsaneringsmaatregelen ondergaat. Dat klinkt netjes, en dat is het ook, zolang jouw gezinssituatie past bij die standaardregeling.
Samenwoners vallen buiten de boot
Stel: je woont al jaren samen, jullie hebben een huis gekocht, misschien zelfs kinderen. Maar je bent niet getrouwd en hebt geen geregistreerd partnerschap. In dat geval erft jouw partner niets van jou. Niets. De wet kent samenwoners simpelweg niet als automatische erfgenamen.
Hebben jij of je partner kinderen uit een eerdere relatie? Dan erven die kinderen, en niet de samenwonende partner. Jullie kunnen tien jaar samen hebben gewoond, het maakt voor de wet geen verschil. Zonder testament staat je partner met lege handen. Een samenlevingscontract maakt de partner niet tot erfgenaam. Daarvoor is altijd een testament nodig.
Stiefkinderen erven niet automatisch
In samengestelde gezinnen loopt het nog vaker anders dan verwacht. Stiefkinderen zijn geen wettelijke erfgenamen. Er is geen bloedband, dus de wet erkent ze niet. Hetzelfde geldt voor pleegkinderen en biologische kinderen die je niet hebt erkend. Wil je dat zij meedelen in jouw nalatenschap, dan moet je dat zwart op wit vastleggen in een notarieel testament. Er is geen andere weg.
Dat voelt misschien onlogisch als je al jaren een gezin vormt met stiefkinderen. Maar de wet kijkt niet naar de dagelijkse werkelijkheid, alleen naar juridische feiten.
Weten wat de wet invult, is het begin
Je hoeft niet meteen alles te regelen. Maar weten wat er gebeurt als je niets doet, is een goed startpunt. Pas als je begrijpt wat de wet voor jou invult, kun je bewust kiezen of die standaardregeling bij jouw situatie past, of niet. Juist voor samenwoners en samengestelde gezinnen is dat inzicht meer waard dan je denkt.
Twijfel je of jouw situatie bij overlijden goed geregeld is? Neem contact op voor inzicht en helder advies.
